دوران بارداری به عنوان حساس ترین مرحله زندگی زنان است. زن در این دوران به عنوان فردی سالم و طبیعی ، موجودی دیگر را در بطن خود پرورانده ، به دلیل تغییرات فیزیولوژیک حاصل احتیاج به مراقبت بیشتری دارد . اهمیت دوران بارداری ، از این نظر چشمگیر است که سلامت و بهتر زیستن مادر به طور مستقیم در زندگی فرد دیگری موثر است(1). در جریان حاملگی و در دوره نفاس ، قلب و سیستم گردش خون دستخوش تطابق های فیزیولوژیک چشمگیری می شوند . تغییرات عملکرد قلبی ، در 8 هفته ی اول حاملگی آشکار  می شوند . در هفته ی پنجم حاملگی برونده قلب افزایش می یابد و این افزایش اولیه بازتابی از کاهش مقاومت عروقی سیستمیک و افزایش تعداد ضربان قلب است .در دوران حاملگی طبیعی، تعداد ضربان قلب در حالت استراحت حدود 10 ضربه در دقیقه افزایش پیدا می کند. بین هفته های 10 و 20 ، افزایش حجم پلاسما آغاز می شود و پیش بار افزایش پیدا می کند . هم کاهش مقاومت عروقی سیستمیک و تغییرات جریان ضربانی شریان ها ، عملکرد اجرایی بطن ها را در دوران حاملگی تحت تاثیر قرار می دهند . در جریان حامگی طبیعی ، میانگین  فشار شریانی و مقاومت عروقی کاهش می یابد ، در حالی که حجم خون ومیزان متابولیسم پایه افزایش پیدا می کند . در نتیجه ، برونده قلب در حالت استراحت هنگامی که در وضعیت دراز کشیده به پهلو اندازه گیری می شود ، از اوایل حاملگی به بعد افزایش قابل توجهی پیدا می کند.برونده قلب به افزایش خود ادامه می دهد و در بقیه ی مدت حاملگی همچنان بالا باقی می ماند. تغییرات وضعیت زن حامله بر فشار خون شریانی تاثیر می گذارند.فشار شریان بازویی در هنگام نشستن کمتر از وضعیت داز کشیده به پهلو است.فشارخون شریانی معمولا در هفته های 24-26 حاملگی به پایین ترین سطح خود می رسد و سپس افزایش پیدا می کند. فشار خون دیاستولی بیش از فشار خون سیستولی کاهش می یابد .در جریان حاملگی تغییری در فشار وریدی آنته کوبیتال رخ نمی دهد .اما در وضعیت خوابیده به پشت ، فشار ورید فمورال به طور ثابت افزایش می یابد و از حدود 8 میلی لیتر جیوه در اوایل حاملگی به 24 میلی متر جیوه در زمان ترم می رسد(2).اختلالات فشار خون در بارداری یکی از شایع ترین عوارض خطرناک بارداری است (3). و تا 20 درصد در بارداری های اول دیده می شود که می تواند با مرگ و میر و عوارض مادر و جنینی همراه باشد این اختلالات همراه با خونریزی و عفونت سه علت مهم مرگ مادران را تشکیل می دهد (4). اختلالات فشارخون بارداری طیفی از بیماری ها با علت نامشخص است و اعتقاد بر این است که عوامل متعددی که شامل تکامل غیرطبیعی جفت ، فاکتورهای مستعدکننده در مادر ، استرس اکسیداتیو ، ناسازگاری ایمنی نسبت به بافتهای آلوگراف جنین و استعداد ژنتیکی است باعث بروز آن می شود . تهاجم ناکافی تروفوبلاست جفت به داخل شریانهای مارپیچی رحم دراثر عوامل ذکرشده ، باعث پرفیوژن ضعیف جفت می شود . این وضعیت می تواند باعث آزادشدن عواملی مانند سیتوکینها و پراکسیدهای لیپیدی به سیستم گردش خون مادر شوند و با ایجاد استرس اکسیداتیو ، فعال شدن غیرطبیعی اندوتلیوم عروق مادر را تحریک کرده  و با پاسخ التهابی اندوتلیوم و اختلالات فشار خون توام شوند (5).هر کدام از این عوامل به نوعی در اختلال عملکرد اندوتلیوم عروق سیستمیک مادر نقش دارند که نتیجه آن انقباض عروقی و کاهش پرفوزیون بافت های ارگانهای حیاتی مادر است .اگر چه پاتوفیزیولوژی فرآیندهای که باعث این اختلالات می شوند از ابتدای حاملگی شروع می شوند ، علائم مادری تا قبل از اواسط و اواخر حاملگی بروز نمی کند(6).اختلالات فشارخون هم چنان از مهمترین مسائل حل نشده مامایی محسوب می شود ، به نظر می رسد که عوامل خطرساز پره اکلامپسی به خوبی مشخص نشده است . نابراین پره اکلامپسی بیماری تئوری ها نامیده شده است(7). اختلالات هیپرتانسیو در سیر 5- 10درصد کل حاملگی ها اتفاق می افتد. این تریاد سهم عمده ای از میزان موربیدیته و مرگ و میر مادری را به خود اختصاص می دهد(8). هیپرتانسیون ، فشار خون سیستولیک140میلی متر جیوه یا  بیشتر و یا فشار خون دیاستولیک 90 میلی متر جیوه یا بیشتر . این اعداد باید حداقل در دوبار اندازه گیری به فاصله ی حداقل 6 ساعت به دست آیند ولی فاصله ی این اندازه گیری نباید از یک هفته بگذرد . معیارهای قدیمی افزایش فشار خون سیستولیک 30میلی متر جیوه یا بیشتر و افزایش فشارخون دیاستولیک 15میلی متر جیوه یا بیشتر به کار نمی رود یا مورد اختلاف نظر است . پره اکلامپسی ، هیپرتانسیون به همراه ادم یا پروتئینوری یا  هردو که معمولا بعد از هفته ی بیستم حاملگی و اکثرا نزدیک ترم رخمی دهد(9). حدود 20درصد از زنان باردار در حال توسعه به پره اکلامپسی مبتلا می شوند . پره اکلامپسی عامل 12 درصد مرگ ومیر مادران سراسر دنیاست.یکی از هدف های مادری ایمن ،کاهش مرگ ومیر ناشی از اکلامپسی به میزان 65درصد تا سال2000است(10).



1-       American College of Obstetrics & Gynecology. 2003; Guidelines of ACOG

2-     کانینگهم-لونو-بلوم-هوث-روس-اسپانگ -ویلیامز،قاضی جهانی بهرام،قطبی روشنک با نظارت ملک منصور اقصی-اول-ناشر گلبان نشر با همکاری قاضی جهانی-1389 ویراست 23 جلدیکم -فصل آناتومی و فیزیولوژی مادر و جنین.ص157-160

3-       Hall G, Noble W, Lindow S, Masson E. Long-term sexual co-habitation offers no protection from hypertensive disease of pregnancy. Hum Reprod. 2001 Feb; 16(2): 349 –52.

4-       Robillard PY, Hulsey TC, Perianin J, Janky E, Miri E, Papiernik E. Association of pregnancy-induced hypertension with duration of sexual co-habitation before conception. Lancet. 1994 Oct; 344(8928): 973-5.

5-     کاظمی اشرف ، احمدی پروین ، ارتباط فعاليت فيزيكي در بيست هفته اول بارداري و بروز فشارخون حاملگي ، مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد/دوره 9 شماره 2 تابستان 1386/ص 20-27

6-       Solomon CG, Seely EW. Preeclampsia: searching for the cause. N Engl J Med. 2004 Feb; 350(7): 641-2.

7-       Eskenazi B. Fetal growth retardation in infant of ulteparous and nulliparonus women with reeclampsia. Am J Obestet Gynecol; 1993. 169: 112-8.

8-    کانینگهم-لونو-بلوم-هوث-روس-اسپانگ -ویلیامز،قاضی جهانی بهرام،قطبی روشنک با نظارت ملک منصور اقصی-اول-ناشر گلبان نشر با همکاری قاضی جهانی-1389 ویراست 23 جلددوم -فصل هیپرتانسیون ص 891-893

9-       اکبرزاده پاشا حجت الله -اکبرزاده پاشا علی،زنان،زایمان و مامایی ،چاپ دوم،ناشر انتشارات پاشا باهمکاری گلبان1387،فصل هیپرتانسیون ،ص 847-846

10-     رضا سلطانی پروانه ،پارسای سوسن ، بهداشت مادروکودک،چاپ چهارم، ناشر سنجش،1388-فصل دوازدهم ص 120

 


برچسب‌ها: دوران بارداری, مامایی

تاريخ : 89/05/14 | 1:1 | نویسنده : S.A |